Taʼlim va tarbiyaning inson kamolotidagi oʻrni haqida matn. Inson kamoloti — bu nafaqat aqliy, balki maʼnaviy, axloqiy va jismoniy yetuklikni ham o‘z ichiga olgan muhim tushunchadir. Insonning yuksalishi, jamiyatda munosib o‘rin egallashi, xalq va Vatanga foydali bo‘lishi — avvalo taʼlim va tarbiyaning natijasidir.
Taʼlim — bilim asosidir
Taʼlim inson ongini ochadi, tafakkurni charxlaydi, dunyoqarashni kengaytiradi. Ilm olgan kishi adolat bilan ish yuritadi, haqiqatni qadrlaydi, har bir qarorini bilim asosida qabul qiladi. Buyuk ajdodlarimizdan biri Abu Nasr Forobiy shunday degan:
“Ilmsiz din — soya, dinsiz ilm — xatodir.”
Taʼlim shunchaki fakt va maʼlumotlar yigʻindisi emas — u inson tafakkurini to‘g‘ri yo‘nalishga soluvchi kuchdir. Shuning uchun ham kitob – aql chirog‘i, ilm – nur, deyiladi.
Tarbiya — inson maʼnaviyatining ildizi
Tarbiya esa insonning ichki olamini boyitadi. Tarbiya bo‘lmasa, bilimli inson ham jamiyatga zarar yetkazishi mumkin. Zero, axloq – bilimning yo‘lchisi, tarbiya – ruhning e’tiboridir. Ota-onaning, ustozlarning, jamiyatning bergan saboqlari orqali inson yaxshilikni yomonlikdan, halollikni haromlikdan ajrata oladi.
Navoiy hazratlari bekorga aytmagan: “Tarbiya ko‘rmagan elga — taʼlim ham befoyda.”
Taʼlim va tarbiya uyg‘unligi
Aynan taʼlim va tarbiya uyg‘un bo‘lgandagina inson chinakam kamolotga erisha oladi. Bu ikki tushuncha bir-birini to‘ldiradi. Tarbiyasiz taʼlim — kuchsiz; taʼlimsiz tarbiya esa — yo‘nalishsiz.
Yaxshi tarbiya olgan, chuqur bilimli inson — o‘zini boshqara oladi, boshqalarni tushunadi, jamiyatda yetakchilik qiladi.
Sizga bu yerda qiziq bo’ladigan narsalar bor :
Xulosa
Bugungi kunda barkamol avlodni voyaga yetkazish yo‘lida har birimiz — ota-ona, ustoz, jamiyat aʼzosi sifatida taʼlim va tarbiyaga eʼtiborli bo‘lishimiz shart. Zero:
“Taʼlim — tanani tik tutadi, tarbiya — ruhni.”
“Ilm insonga kuch beradi, tarbiya esa – yo‘l.”
Shunday ekan, komil insonni yaratmoqchi bo‘lsak, uni ilm va tarbiya bilan qurollantirishimiz zarur. Taʼlim va tarbiyaning inson kamolotidagi oʻrni.
